Tekst: Monika Maciejewska (Wprost)


Przestrzenne wejście, wygodne windy, duże powierzchnie – biuro przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych to biuro przyjazne dla każdego

   Od czterech lat systematycznie przybywa pracujących niepełnosprawnych – podaje Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych. Pracodawcy doceniają ich wykształcenie i doświadczenie, a także szczególne zaangażowanie – dla chorych praca to nie tylko szansa na samodzielne utrzymywanie się, ale lecz także na rehabilitację społeczną, a więc kontakty z dużą grupą ludzi i bardziej przychylną opinię społeczeństwa, które przestaje być obciążone kosztem ich utrzymywania. Niepełnosprawni, którzy mają pracę, cieszą się także lepszą samooceną. Wielu z nich przed wypadkiem czy chorobą rozwijało kariery zawodowe. Nie ma powodu, aby ich miejsce miały zajmować mniej doświadczone osoby tylko dlatego, że są zdrowe. Pracownicy biurowi to jednak zaledwie 4-5% proc. wszystkich pracujących niepełnosprawnych – podaje GUS.  


Wózkiem po biurze

Wśród najważniejszych powodów utrudniających zatrudnianie niepełnosprawnych przedsiębiorcy najczęściej wymieniają problemy w przystosowaniu miejsca pracy. A to jest prostsze, niż się wydaje. Choć przestronne windy z szerokimi wejściami i nisko umieszczonymi przyciskami bywają wskazywane jako idealne rozwiązanie, równie dobrze mogą się sprawdzić tańsze rampy, a nawet specjalne szyny, służące do pokonywania różnic poziomów. Te oferowane przez autopol-serwis, umożliwiające pokonanie na wózku inwalidzkim 40-centymetrowej różnicy poziomów, ważą zaledwie 5 kg i są składane. Można je wykorzystywać do wchodzenia do biura, pokonywania pięciostopniowych schodów, a także do wsiadania do samochodu. Zamontowane na stałe szyny chętnie wykorzystają także na przykład dostawcy wody, wyposażenia biurowego czy osoby w wózkami dziecięcymi. Innym pomysłem są schodołazy, na które najeżdża się wózkiem i bezpiecznie przedostaje na kolejne piętra.

Aby umożliwić osobom na wózkach pracę w biurze, trzeba pamiętać o toaletach, w których będzie wystarczająco dużo przestrzeni do manewrowania, nisko zainstalowana umywalka i specjalne uchwyty. Na odpowiedniej wysokości powinny się znaleźć klamki, czytniki kart, trzeba także usunąć progi.  Badania prowadzone w USA i Japonii wykazały, że atmosfera w biurach, w których pracują niepełnosprawni, jest lepsza niż w innych – pracownicy są bardziej zintegrowani, łatwiej się komunikują, otwarcie mówią o kłopotach.   Niepełnosprawni to jednak nie tylko osoby poruszające się na wózkach. Nowoczesne rozwiązania technologiczne umożliwiają normalną pracę w biurze osobom niewidomym i głuchoniemym.  


Zastąpic wzrok

„Programy pozwalające niewidomym na korzystanie z komputerów pozwoliły nam się przekonać, że ci ludzie to nie tylko zdolni masażyści. Prowadzę zajęcia z informatyki i dzięki temu na co dzień przekonuję się, że to bardzo zdolni programiści. Część z udogodnień, które dla nich powstały, stworzyli sami niewidomi. Ale ich pomysły wykraczają poza udogodnienia przydatne jedynie im” – mówi Anna Piotrkowska, współpracująca z ośrodkiem dla niewidomych w Laskach pod Warszawą. 

Przydatne niewidomym są urządzenia czytające pismo drukowane oraz oprogramowanie odczytujące tekst z monitora i stron internetowych (dostępne nawet w 40 językach), monitory brajlowskie (komputerowe urządzenie wejścia-wyjścia służące do wyświetlania pisma Braille’a), linijki brajlowskie (mini-klawiatury ze znakami Braille’a), drukarki brajlowskie, lupy elektroniczne, programy i urządzenia rozpoznające pismo drukowane (OCR). Aby ułatwić niewidomym orientację w terenie, można im udostępnić okulary Sonar Vision, które informują o przeszkodach znajdujących się do czterech metrów od osoby niewidzącej. Z kolei LumiTest to detektor światła umożliwiający niewidomym sprawdzanie, czy kartka papieru jest zapisana, gdzie znajduje się na niej tekst, jaką jakość ma wykonana kserokopia dokumentu itd. Cash Test to z kolei okładki umożliwiające identyfikację banknotów w różnych walutach. 

Syntezatory mowy mogą się przydać starszym pracownikom, a także tym, którzy nie chcą nadwerężać wzroku, czytając z monitora wielostronicowe raporty, czy specjalistyczną prasę. Oprogramowanie do rozpoznawania pisma drukowanego oszczędza czas także widzących pracowników, którzy mają za zadanie m.in. przepisywanie tekstów. 


Zastąpić słuch

Normalną pracę w biurze mogą wykonywać także osoby niedosłyszące. Telefon ConnectLine zmienia aparat słuchowy w bezprzewodowy zestaw słuchawkowy. Gdy dzwoni telefon, użytkownik słyszy sygnał w aparacie słuchowym. Naciskając przycisk „telefon”, odbiera połączenie, a głos rozmówcy jest przesyłany do aparatu słuchowego.

Zatrudnienie niepełnosprawnych jest coraz częstsze także dzięki uproszczeniu systemu dofinansowań – wynika z raportu POPON. Pracodawca może liczyć na dofinansowanie do pensji niepełnosprawnych oraz i z na ulgi w składkach ZUS. 
Pracodawcy przysługuje także zwrot kosztów szkoleń, a nawet zwrot kosztów zatrudnienia asystenta osoby niepełnosprawnej. I zwrot kosztów przystosowania miejsca pracy. 

W 2009 r. niepełnosprawnych zatrudniało niemal 13 tys. polskich firm, w tym ponad 10 tys. firm rynku otwartego i ponad 2 tys. firm chronionego rynku pracy. Te najbardziej otwarte na potrzeby niepełnosprawnych pracowników otrzymują co roku nagrody Lodołamaczy. W 2010 r. w kategorii Otwarty Rynek Pracy I miejsce zdobyło Przedsiębiorstwo Gastronomiczno-Handlowe GASTROPOL Sp. z o.o. w Opolu, które przyjmuje na praktyki uczestników Warsztatów Terapii Zajęciowej i uczniów Zespołu Szkół Specjalnych.  


Nietypowe gabaryty

Osoby bardzo wysokie mogą mieć problem z pracą przy standardowych biurkach – tu rozwiązaniem są elewatory, pozwalające dostosować wysokość blatu do potrzeb użytkownika. Niestety wiele firm nie bierze tego pod uwagę, kupując biurka bez możliwości regulacji, a pracownicy „podwyższają je” na własną rękę, stawiając je na… cegłach. 

W Polsce problem otyłości nie jest na szczęście tak powszechny jak w Stanach Zjednoczonych, co nie oznacza, że osób z nadwagą w biurach nie ma. Komfort pracy gwarantują im przede wszystkim fotele i krzesła o szerokim siedzisku i solidnej konstrukcji, potwierdzonej atestem wytrzymałości.  

Praca z osobami o najlepszych kompetencjach wymaga czasem zatrudniania pracowników z innych kręgów kulturowych. Cudzoziemcy najczęściej pracują w Polsce w firmach, które zatrudniają do dziewięciu osób. Najrzadziej – w przedsiębiorstwach z ponad 250-osobową załogą – podaje Ministerstwo Pracy.  Często są zatrudniani w centrach obsługi IT, a także w firmach ze swojego kraju jako przedstawiciele handlowi. Przyjmując do pracy osoby obcojęzyczne lub z innych kręgów kulturowych, trzeba wykazać nieco elastyczności. „Moja firma specjalizuje się w fotografowaniu szefów i pracowników korporacji. Zatrudniam m.in. fotografów z Włoch, którzy najchętniej pracują po południu, gdy większość Polaków kończy już pracę. Na szczęście korporacje uznają, że warto pracować z zagranicznymi fotografami i dlatego zgadzają się na nietypowe godziny sesji” – opowiada Michał Dąbrowski. „Kiedyś korzystałem także z usług fotografa z Francji. Nazywał się Pierre Dolain, co w Polsce kojarzy się wulgarnie. Aby zapobiec krępującym sytuacjom, zawsze uprzedzałem osoby, które miały z nim pracować, że fotograf właśnie tak się przedstawi” – dodaje Dąbrowski. 


Trochę kultury

Jeśli chcemy zatrudniać obcokrajowców, warto przygotować dla nich specjalne stanowisko pracy – oprogramowanie komputera powinno być w zrozumiałym dla nich języku, a oznaczając poszczególne pomieszczenia, należy użyć piktogramów. Dobrze jest się skontaktować ze znawcą tej kultury, aby poznać różnice dotyczące codziennych zwyczajów, savoir-vivre itp. Podczas spotkań służbowych prowadzonych po polsku, może być konieczne zatrudnienie tłumacza lub wyznaczenie osoby z firmy, która odegra tę rolę.

Trzeba także wziąć pod uwagę czynniki społeczne. Polacy tolerują obcokrajowców w pracy, jeśli zajmują oni podobne lub niższe stanowiska. Jeśli są oni właścicielami firmy lub przełożonymi, pojawia się problem z tolerancją – wynika z badań przygotowanyche przez Synovate na zlecenie serwisu Gazeta Praca.pl.